AHA, BHA i PHAróżnice, stężenia i częstotliwość stosowania

Ta strona porządkuje, czym różnią się AHA, BHA i PHA, dlaczego samo stężenie na etykiecie niewiele mówi i jak ustawić częstotliwość, żeby złuszczanie pracowało na Twoją korzyść.

Trzy rodziny kwasów

Grupa	Rozpuszczalność	Gdzie pracuje	Dla kogo
AHA — alfa-hydroksykwasy (glikolowy, mlekowy, migdałowy, jabłkowy, cytrynowy)	W wodzie	Powierzchnia warstwy rogowej. Rozluźniają połączenia między korneocytami i przyspieszają ich złuszczanie.	Skóra sucha, szorstka, z nierównym kolorytem, z oznakami fotostarzenia.
BHA — beta-hydroksykwas (salicylowy)	W tłuszczach	Wnika w ujście mieszka włosowego wypełnione łojem. Działa keratolitycznie i przeciwzapalnie.	Skóra tłusta, mieszana, z zaskórnikami i rozszerzonymi porami.
PHA — polihydroksykwasy (glukonolakton, kwas laktobionowy)	W wodzie	Bardzo powierzchownie — większa cząsteczka przenika wolniej i płycej.	Skóra wrażliwa, naczynkowa, atopowa, oraz każdy, kto źle znosi klasyczne AHA.

Konkretne kwasy — czym się różnią

• Kwas glikolowy — najmniejsza cząsteczka spośród AHA, przez co przenika najgłębiej i działa najmocniej. Najlepiej udokumentowany w kontekście fotostarzenia i tekstury. Także najbardziej drażniący.
• Kwas mlekowy — łagodniejszy od glikolowego, dodatkowo higroskopijny, więc nawilża przy okazji złuszczania. Dobry wybór dla skóry suchej.
• Kwas migdałowy — duża cząsteczka, powolne i równomierne przenikanie. Najbezpieczniejszy AHA dla skóry z tendencją do przebarwień i dla ciemniejszych fototypów.
• Kwas salicylowy — jedyny popularny BHA. Rozpuszcza się w sebum, dlatego działa tam, gdzie AHA nie dotrą: wewnątrz ujścia mieszka. Ma też działanie przeciwzapalne.
• Glukonolakton i kwas laktobionowy — PHA o właściwościach antyoksydacyjnych i nawilżających. Wolniejszy efekt, wyraźnie lepsza tolerancja.
• Kwas azelainowy — formalnie kwas dikarboksylowy, nie AHA ani BHA, ale często wymieniany razem z nimi. Normalizuje rogowacenie, działa przeciwzapalnie i wpływa na melanogenezę. Dobrze tolerowany przy skórze naczynkowej.

Stężenie to nie wszystko — liczy się pH i wolny kwas

Na etykiecie widzisz stężenie, na przykład „kwas glikolowy 10%". To liczba niepełna, bo o sile złuszczania decydują trzy parametry naraz:

• Stężenie — ile kwasu jest w formule.
• pH — im niższe, tym większa część kwasu pozostaje w formie niezdysocjowanej, czyli aktywnej. Ten sam procent przy pH 3,0 i przy pH 4,5 to dwa różne produkty.
• Zawartość wolnego kwasu — parametr, który łączy dwa poprzednie i najlepiej opisuje realną moc preparatu. Podają go nieliczni producenci, głównie w liniach profesjonalnych.

Piśmiennictwo dotyczące zastosowań AHA w kosmetykach wskazuje na zakres pH około 3,5–5,0 jako rozsądny kompromis między skutecznością a bezpieczeństwem dla produktów przeznaczonych do samodzielnego stosowania. Preparaty pracujące przy niższym pH należą już do kategorii zabiegowej i wymagają kontroli czasu ekspozycji oraz neutralizacji — dlatego są dostępne wyłącznie w Strefie specjalisty.

Kwas salicylowy jest w Unii Europejskiej substancją regulowaną — jego dopuszczalne stężenie zależy od typu produktu i tego, czy jest zmywalny, czy pozostawiany na skórze. Preparaty o wyższych stężeniach należą do zakresu zabiegowego.

Jak często stosować

Typ skóry / etap	Częstotliwość
Start, dowolna skóra	1 raz w tygodniu przez pierwsze 2–3 tygodnie, wieczorem
Skóra tłusta, dobrze tolerująca	2–3 razy w tygodniu
Skóra normalna i mieszana	1–2 razy w tygodniu
Skóra sucha, wrażliwa, naczynkowa	1 raz w tygodniu, najlepiej PHA lub kwas migdałowy
Skóra z uszkodzoną barierą	Zero. Najpierw odbudowa — patrz ceramidy.

Zasada nadrzędna: złuszczanie jest narzędziem, nie codziennym nawykiem. Jeśli po odstawieniu kwasów na dwa tygodnie skóra wygląda lepiej, a nie gorzej — stosowałaś ich za dużo.

Jak wpleść kwasy w tygodniową rutynę

Najczęstszy błąd nie polega na złym doborze kwasu, tylko na tym, że aktywy nakładają się na siebie w kolejnych wieczorach. Poniżej przykładowy układ dla skóry mieszanej, która stosuje jednocześnie retinoid i złuszczanie — do przełożenia na własny przypadek.

Wieczór	Co robisz
Poniedziałek	Retinoid
Wtorek	Pielęgnacja wspierająca: niacynamid, ceramidy
Środa	Kwas złuszczający
Czwartek	Pielęgnacja wspierająca, nawilżenie
Piątek	Retinoid
Sobota i niedziela	Regeneracja — bez aktywów

Zasada, która porządkuje cały tydzień: jeden aktyw na wieczór, a między dwoma mocnymi wieczorami zawsze jeden spokojny. Rano — niezależnie od dnia — nawilżenie i filtr.

Kwasy na ciało

Skóra ciała jest grubsza i mniej wrażliwa, więc znosi wyższe stężenia i częstsze stosowanie. Kwas salicylowy i mlekowy dobrze sprawdzają się przy szorstkiej skórze ramion i ud oraz przy wrastających włoskach po depilacji. Wyjątkiem są okolice cieńszej skóry — dekolt, wewnętrzna strona ramion — gdzie obowiązują te same zasady ostrożności co na twarzy. Filtr na odsłonięte partie ciała po złuszczaniu obowiązuje tak samo jak na twarz.

Kwasy domowe a kwasy profesjonalne

To nie jest kwestia „mocniejszego produktu", tylko innej kategorii postępowania. Peeling profesjonalny pracuje przy niższym pH i wyższym stężeniu, ma określony czas ekspozycji, wymaga neutralizacji i procedury po zabiegu. Preparat domowy jest projektowany tak, żeby działał bezpiecznie bez nadzoru — w zamian za wolniejszy efekt.

Najlepsze wyniki daje połączenie obu: seria peelingów u kosmetologa plus łagodne podtrzymanie w domu, z przerwą w dniach okołozabiegowych. Terminarz ustala kosmetolog, bo zależy od rodzaju kwasu użytego podczas zabiegu.

Kiedy nie stosować

• Na uszkodzoną barierę: przy pieczeniu, ściąganiu, łuszczeniu się skóry, zaostrzeniu AZS.
• Tej samej nocy co retinoid lub nadtlenek benzoilu — wybierz jeden aktyw na wieczór.
• Przed i po zabiegu złuszczającym — zgodnie z zaleceniem kosmetologa, zwykle 5–7 dni przerwy przed i do czasu pełnej odbudowy naskórka po.
• Na skórę z aktywnym opryszczkowym stanem zapalnym, świeżymi ranami, po depilacji woskiem.
• Przy izotretynoinie doustnej — decyduje dermatolog.
• Kwas salicylowy w ciąży — do potwierdzenia z lekarzem prowadzącym; w praktyce klinicznej podchodzi się do niego ostrożniej niż do AHA.

SPF po kwasach nie jest opcjonalny

Złuszczanie zdejmuje część warstwy rogowej, czyli naturalnej ochrony przed UV, i przejściowo zwiększa wrażliwość skóry na słońce. To najczęstszy mechanizm, w którym kuracja mająca poprawić koloryt ostatecznie go pogarsza. Filtr SPF 50 rano, przez cały okres stosowania kwasów i przez kilka tygodni po zakończeniu kuracji. Szczegóły w przewodniku po filtrach przeciwsłonecznych, produkty w kolekcji ochrona SPF.

Co wybrać w J·SKIN LAB

• Kolekcja składnikowa: kwasy AHA i BHA; kategoria: peelingi i maski.
• Marki wyspecjalizowane w złuszczaniu: Peel Mission, Mediderma, pHformula, Sesderma, DIVES MED, Cell Fusion C.
• Wsparcie po złuszczaniu: ceramidy, nawilżenie, po zabiegu.
• Cel: trądzik, przebarwienia, oczyszczanie.
• Preparaty zabiegowe dla specjalistów: kosmetyki profesjonalne.

Najczęstsze pytania